الشيخ رسول جعفريان
572
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )
نويسنده ، داستانهاى سخيفى را از صوفيان براى نشان دادن بىاعتبارى آنها آورده است و در جايى تصريح كرده كه كفرشان از كفر يهود و نصارا بدتر است . ( برگ 25 ) وى اظهار داشته است : مخفى نماند كه اين جماعت ، سنى و اشعرى مذهب بودهاند . ( برگ 26 ) او ترك ظواهر شريعت را توسط صوفيان مرتب مورد توجه قرار داده و شرحى از عشق بازىهاى آنان را به خصوص نسبت به امردان آورده و بحث مفصلى دربارهء غنا و آوازه خوانى دارد . نويسنده از كتابهاى بسيارى كه در رد صوفيه نوشته شده ياد كرده است : مطاعن المجرميه ، از محقق كركى ، عمدة المقال فى كفر اهل الضلال ، از شيخ حسن فرزند محقق كركى ، نزول الصواعق فى احراق المنافق ، الوقيعة فى سبت المبتدعة ، قرة العيون ، ايجاز المطالب ، هادى الى النجاة ، السهام المارقة ، بضاعة النجاة ، درر الاسرار ، مسلك المرشدين ، توضيح المشربين ، اصول فصول التوضيح ، رسالة سلوة الشيعة ، اعلام المحبين ، تسلية الشيعة ، تبصرة الناظرين ، زاد المرشدين ، شهاب المؤمنين فى رجم الشياطين المبتدعين ، ثقوب الشهاب . ملا محمد طاهر قمى و مجلسى اوّل يكى از آثار ضد صوفى نيمهء دوم قرن يازدهم ، اثرى است كه با عنوان توضيح المشربين و تنقيح المذهبين شناخته مىشود . در حال حاضر ، كتابى با اين نام وجود ندارد ، جز آن كه دستكم دو اثر ديگر هست كه به نوعى با اين كتاب در ارتباط است . همان گونه كه گذشت ، بر اساس گزارش موجود ، ملا محمد طاهر قمى كتابى در رد بر صوفيان نوشته و اين بايد به عهد جوانى او يعنى پيش از سال 1060 هجرى باشد . آن زمان ، مرحوم آخوند ملا محمد تقى مجلسى رسالهاى در پاسخ آن نوشته و مجددا ملا محمد طاهر پاسخ اشكالات مجلسى اول را داده است . اين كتاب اندكى بعد با عنوان توضيح المشربين نامگذارى شده و افزون بر سه رسالهء پيشين ، گردآورنده محاكمهاى نيز ميان آن رد و ايرادها صورت داده است . اين گردآورنده كه دادوستد علمى فراوانى در مبارزه بر ضد صوفيه با ملا محمد طاهر داشت ، كسى جز ميرلوحى نيست . در واقع ، هر دوى آنان ، در آثارشان بر ضد اين گروه ، به آثار يكديگر ارجاع مىدادند و مردم را به خواندن آنها دعوت مىكردند . همان گونه كه گفته شد ، دو كتاب به نوعى ، تلخيص يا تهذيب يا متن بازنويسىشدهء توضيح المشربين را در خود جاى دادهاند . نخست رسالهء اصول فصول التوضيح كه نسخهاى از آن در مجموعهء به شمارهء 4296 مرعشى ( برگ 24 تا 54 ) موجود است . تلخيص ديگر آن از سيد محمد ميرلوحى ( م بعد از 1085 ) و عنوان آن رسالهء سلوة